Europa nie lubi głosować na Polskę, ale w tym roku może być inaczej. Eksperci eurowizyjni wskazują, co się zmieniło [OPINIA]

Polska przygoda z Eurowizją zaczęła się od wysokiego C, które zamiast stać się normą, na dekady pozostało nieosiągalnym ideałem. Kiedy w 1994 r. Edyta Górniak otarła się o zwycięstwo, w kraju zapanowało przekonanie, że wielki triumf to tylko formalność. Rzeczywistość okazała się jednak brutalnym testem cierpliwości. Legenda głosi, że 32 lata temu Grand Prix przeszło nam koło nosa tylko dlatego, że Europa bała się kosztów organizacji imprezy w kraju świeżo dotkniętym transformacją ustrojową. Czy byliśmy "zbyt biedni" na sukces? Być może. Faktem jest jednak, że od tamtej pory ani razu nie trafiliśmy na podium. Dłużej na upragnione zwycięstwo czekają tylko Malta, Islandia i Cypr. 

Opracowanie matematycznego wzoru na eurowizyjny triumf graniczy z cudem, choć każda z delegacji co roku próbuje go "zhakować". Dlaczego więc po trzech dekadach Polska wciąż odbija się od szklanego sufitu? Statystyki są dla nas bezlitosne i obnażają największą bolączkę naszych startów: drastyczny rozdźwięk między tym, co porywa masową publiczność, a tym, co budzi uznanie w oczach profesjonalnego jury.

Liczby nie kłamią - polscy reprezentanci od lat budują swoją pozycję niemal wyłącznie na głosach publiczności, pozostając kompletnie niezrozumianymi przez profesjonalne komisje jurorskie. Od 2014 r. udało nam się awansować do finału ośmiokrotnie, a nasza średnia lokata u jurorów to upokarzające 23. miejsce na 26 możliwych. Zamiast jednak szukać teorii spiskowych o "nielubieniu Polaków", warto spojrzeć prawdzie w oczy: nasze propozycje często bywają zbyt zachowawcze albo najzwyczajniej w świecie nie wpadają w ucho. Podczas gdy świat stawia na wysoką jakość produkcyjną i artystyczną bezczelność, my do tej pory zazwyczaj baliśmy się wyjść poza bezpieczny schemat.

Choć Europejska Unia Nadawców (EBU) od lat jak mantrę powtarza hasło o apolityczności konkursu, historia Eurowizji to w rzeczywistości fascynujące lustro zmian zachodzących na kontynencie. To tutaj manifesty wolnościowe i echa konfliktów zbrojnych wybrzmiewają znacznie głośniej niż najbardziej chwytliwe refreny. Nie da się nie zauważyć, że w ostatnich latach państwa takie jak Ukraina czy Izrael odnotowują ogromne sukcesy w televotingu (w przypadku tego drugiego kraju podważa się uczciwość głosowania). Często interpretuje się to jako wyraz czystej solidarności widzów, ale sprawa ma drugie dno - to również manifestacja siły i chęć pokazania światu, że te narody wciąż się liczą i nie dadzą się zmarginalizować.

W tym skomplikowanym układzie sił, sojuszy kulturowych i historycznych zaszłości, Polska wciąż wydaje się szukać swojej tożsamości. Nie da się ukryć, że dysponujemy potężnym orężem w postaci licznej diaspory, która regularnie pompuje nasze wyniki w głosowaniu widzów. Problem w tym, że na eurowizyjnej mapie Polska wciąż pozostaje samotną wyspą. Podczas gdy kraje nordyckie tworzą zwarty front, a Bałkany od dekad wymieniają się uprzejmościami, my nie dorobiliśmy się żadnych stałych "eurowizyjnych sojuszników". W konkursie, w którym regionalne sympatie często betonują środek tabeli, nasza sytuacja sprawia, że o każdy punkt musimy walczyć dwa razy mocniej niż konkurenci.

W tym gąszczu politycznych gierek i statystycznych klątw pojawia się nasza tegoroczna reprezentantka, Alicja Szemplińska. Początki jej eurowizyjnej drogi nie zwiastowały optymistycznego scenariusza. Zarówno zagraniczni fani, jak i bukmacherzy podeszli do naszej propozycji z dużą rezerwą, nie dając jej niemal żadnych szans na wyjście z półfinału. To bolesne, ale wymowne potwierdzenie faktu, że Polska wciąż nie jest postrzegana na Eurowizji jako "wytrawny gracz" czy mocny zawodnik, z którym trzeba się liczyć. Sama piosenka początkowo przeszła bez echa, a Europa zdawała się zakładać, że po raz kolejny zaprezentujemy słaby staging, który zniknie w tłumie profesjonalnych, kreatywnych propozycji.

Wszystko zmieniło się jednak w momencie pierwszych prób technicznych. Wydarzył się eurowizyjny cud - Polska nagle zaczęła szybować w rankingach. Nagłówki eurowizyjnych mediów obiegły informacje o "fantastycznym i nowoczesnym stagingu", który zszokował obserwatorów swoją jakością. Nagle głos Alicji zaczął wybrzmiewać z nową siłą, a komentatorzy zaczęli doceniać, że choć utwór jest trudny w odbiorze i świadomie odbiega od eurowizyjnych trendów, to właśnie w tej odmienności tkwi jego siła.

Wtorkowy półfinał był ostatecznym testem tej nowej energii. Oglądając występy konkurencji, trudno było nie odnieść wrażenia, że Polska faktycznie się wyróżnia - co dla nas samych jest nowością, do której wciąż się przyzwyczajamy. Alicja brzmiała najlepiej technicznie, a jej występ był skonstruowany tak, by zapadał w pamięć nawet najbardziej wybrednemu widzowi.

Mimo to, ogłoszenie wyników stało się sprawdzianem dla nerwów polskich kibiców. Polska została wyczytana jako ostatni, dziesiąty kraj z awansem, wywołując u nas wszystkich zbiorowy zawał serca. Udało się - jesteśmy w finale.

Mamy wymodlony awans, ale w głowie pojawia się pytanie: co dalej? Czy wejście do finału powinno być szczytem możliwości 38-milionowego kraju w samym sercu Europy? Rok temu Justyna Steczkowska zachwyciła rodaków, zdobywając świetne 7. miejsce w głosowaniu publiczności. Niestety, eurowizyjna rzeczywistość brutalnie sprowadziła nas na ziemię, gdy jurorzy zepchnęli jej widowiskowy występ na odległą 14. pozycję. Jak będzie tym razem?

Nie ma sensu mydlić sobie oczu - Polska wciąż nie jest eurowizyjnym pewniakiem do zwycięstwa, a nawet miejsce w czołowej dziesiątce wielu może dziś uznać za przejaw bycia "delulu". Wydaje się jednak ta nagła zmiana energii i fala pozytywnego zaskoczenia, która otoczyła Alicję po próbach, jest sygnałem, że właśnie teraz dzieje się coś wyjątkowego. Od spektakularnego 8. miejsca Michała Szpaka mija w tym roku dokładnie dekada. Czy to nie najwyższy czas, byśmy w końcu przestali "doczłapywać się" do finału i realnie rozgościli się w czołówce rankingu?

Klucz do sukcesu, jak zawsze, trzymają w rękach jurorzy. Jeśli chcą wykazać się profesjonalizmem, powinni docenić nienaganny wokal, prezencję sceniczną i ogólny wyraz artystyczny Szemplińskiej. Nawet jeśli sama kompozycja - do czego mają pełne prawo - nie trafi w ich subiektywne gusta.

Historia konkursu pokazuje, że sędziowie potrafią wynieść na szczyt piosenki, których początkowo nikt nie typował do sukcesu. Fani konkursu pamiętają przecież Austrię z 2018 r. czy rok później Macedonię Północną, która niespodziewanie wygrała głosowanie eksperckie. Jeśli kiedykolwiek mieliśmy przedrzeć się do sędziowskiego TOP 10, to właśnie teraz. Choć, patrząc na eurowizyjne realia, nie zdziwi mnie, jeśli jurorzy znów zachwycą się np. chwytliwą Grecją, która - mimo że zabawna - artystycznie oferuje znacznie mniej niż propozycja Alicji.

Musimy to powiedzieć głośno: to nasz najlepszy staging w historii startów na Eurowizji. Choć wydawało się, że ubiegłoroczny występ Justyny Steczkowskiej będzie trudny do przebicia pod względem rozmachu, tegoroczna ekipa postawiła na siłę płynącą z nowoczesnej prostoty i zdecydowanie dowiozła, o czym mówią zgodnie rodzimi i zagraniczni eksperci.

Choć finałowa noc to zawsze jedna wielka niewiadoma, w eurowizyjnym centrum prasowym huczy od prognoz. Eksperci, którzy widzieli każdą próbę i półfinałowy wykon Alicji, wyrobili sobie klarowną opinię na temat naszej propozycji. Zapytałem ich wprost: na którym piętrze finałowej tabeli wyląduje w tym roku Polska?

Niezależnie od finalnego układu punktów, Alicji Szemplińskiej i całemu polskiemu zespołowi należą się ogromne gratulacje. Trzymamy kciuki za wielki finał!